Panik bozukluğu: korkudan korkmak hayatı yönetmeye başladığında

Hızlanan kalp, nefes darlığı, baş dönmesi ve çok kötü bir şey olacakmış hissi. Panik atağı birkaç dakika içinde tırmanır ve çoğu zaman kişiyi kalp krizi geçirdiğine inanarak acil servise götürür. Tetkikler normal çıktığında gelen rahatlama gerçektir; ama ardından gelen soru da öyle: Bu neydi?

Tek bir panik atağı panik bozukluğu anlamına gelmez. Bozukluk, ataklar tekrarladığında ve daha da önemlisi, yeni bir atak geçirme kaygısı günlük yaşamı şekillendirmeye başladığında ortaya çıkar.

Bedende neler oluyor?

Panik atağı, bedenin alarm sisteminin gerçek bir tehdit olmadan devreye girmesidir. Adrenalin kalbi ve nefesi hızlandırır, kaslar gerilir, duyular keskinleşir. Bunlar gerçek bir tehlikede işe yarayacak tepkilerdir; kalabalık bir mağazada ya da evde sakin bir akşamda ise korkutucu ve yersiz hissettirir.

Belirtiler genellikle on dakika içinde zirveye ulaşır ve kendiliğinden azalır. Rahatsız edicidir, ancak o an tam olarak öyle hissettirse de kalbe zarar vermez ya da kontrolü kaybetmeye yol açmaz.

Döngüyü sürdüren ne?

Birkaç ataktan sonra kişi bedenini yakından izlemeye başlar. Biraz hızlanan bir kalp atışı yeni bir atağın başlangıcı olarak yorumlanır, bu kaygı kalp atışını daha da hızlandırır ve korkulan atak gelir. Beden duyumu, yorum ve korku arasındaki bu döngü panik bozukluğunun merkezindedir.

Ardından kaçınma gelir. Asansör, toplu taşıma, araba kullanmak, egzersiz ya da yalnız kalmak, bir zamanlar orada atak yaşandığı için kaçınılan durumlara dönüşebilir. Kaçınılan her durum kısa vadede rahatlama, uzun vadede ise daralan bir yaşam getirir.

Psikoterapi nasıl yardımcı olur?

Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT), panik bozukluğunda en yaygın kullanılan yaklaşımlardan biridir. Süreç, döngüyü kişinin kendi yaşantısı üzerinden anlamakla başlar; ardından beden duyumlarını tehlike sinyaline dönüştüren düşüncelere bakılır. Nefes ve topraklanma teknikleri, duyumlarla savaşmak için değil, onlardan korkmayı bırakmak için çalışılır.

Adım adım ve planlı biçimde, kaçınılan durumlara yeniden yaklaşılır. Amaç, beden ve zihnin deneyim yoluyla duyumların geçtiğini ve felaket olarak beklenen şeyin gerçekleşmediğini öğrenmesidir. Belirsizliğe tahammülsüzlük gibi kaygıyı besleyen örüntüler de sürecin bir parçası olarak ele alınır.

Ne zaman destek almalı?

Ataklar tekrarlıyorsa, belirli yerlerden ya da etkinliklerden kaçındığınızı fark ediyorsanız veya bir sonraki atağın kaygısı gününüzün büyük bölümünde sizinle birlikteyse bir görüşme planlamak faydalı olur. Özellikle yeni başlayan belirtilerde önce tıbbi bir kontrol yaptırmak, bedensel nedenlerin dışlanması için yerinde bir adımdır.

İlaç tedavisi düşünülüyorsa psikoterapi, psikiyatrik değerlendirmeyle birlikte yürütülebilir. Plan her danışanla birlikte belirlenir ve seanslar ilerledikçe gözden geçirilir.